Edukacja małego dziecka, t. 1. Teoretyczne odniesienia, tendencje i problemy

Książka poświęcona jest kontekstom teoretycznym, tendencjom i problemom edukacji małego dziecka. W poszczególnych tekstach znajdują się poglądy, propozycje oraz wyniki badań i studiów dotyczące różnych obszarów funkcjonowania dziecka w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym we współczesnej rzeczywistości społeczno-kulturowej. Prezentowany tom składa się z czterech części. W pierwszej – noszącej tytuł Konteksty teoretyczne – Czytelnicy mogą znaleźć autorskie propozycje dotyczące edukacji małego dziecka. Zwraca się w nich uwagę m.in. na relacje między zaleceniami płynącymi z teorii (czy – szerzej – wiedzy) pedagogicznej, poczynaniami w zakresie polityki oświatowej i praktyką edukacyjną w zakresie kształcenia i wychowania małych dzieci w naszym kraju. Właśnie te relacje w znacznej mierze wyznaczają współcześnie zadowolenie i/lub niezadowolenie z edukacji oraz oddziałują na społeczne oczekiwania wobec poczynań władz oświatowych, nauczycieli, grup społecznych decydujących o kondycji edukacji dzieci. Mają temu służyć również działania Ministerstwa Edukacji Narodowej, które powołało zespół ekspertów do opracowywania nowych podstaw programowych wychowania przedszkolnego i edukacji wczesnoszkolnej. Autorzy podejmują także istotne kwestie wielopłaszczyznowości integracji oraz swoistego fenomenu pedagogiki współbycia w edukacji małego dziecka. Kolejna część – Dziecko wobec zmieniającego się świata kultury – zawiera zarówno teoretyczną, jak i praktyczną egzemplifikację zagadnień związanych z edukacją kulturalną i artystyczną dziecka. Nakreślone perspektywy i możliwości uwzględniają problemy dotyczące z jednej strony – słabości, błędów i ich przyczyn w obszarze praktyki polskiej edukacji kulturalnej dziecka, a z drugiej – wskazują na pozytywne doświadczenia i prognozy. Uzupełnienie tych kwestii stanowią rozważania na temat estetyzacji doświadczeń etycznych i obyczajowych dzieci. Trzecia część – Wartości w wychowaniu i kształceniu małego dziecka – obejmuje opracowania traktujące o przygotowaniu dzieci w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym do nazywania, urzeczywistniania i realizacji różnych wartości, w tym pojmowania wartości miłości, rodziny, wiary w Boga i śmierci. Czytelnicy znajdą również odpowiedź na pytanie, czy autorzy wybranych podręczników do kształcenia zintegrowanego wskazują w nich na istnienie wartości? oraz Czy formułowane polecenia i zadania mobilizują ucznia do zwrócenia uwagi na świat wartości, możliwość ich wybierania, a także oceny i ich hierarchizowania? Wychowywanie do wartości staje się ważnym celem i zadaniem współczesnej pedagogiki i będzie zapewne długo pozostawać w zasięgu zainteresowania rodziny, przedszkola i szkoły, ze względu na jego aksjologiczny i praktyczny (edukacyjny) charakter. Tom zamyka część – Nauczyciel a edukacja małego dziecka – w której Czytelnicy mogą znaleźć autorskie odczytania uwarunkowań przygotowania i gotowości zawodowej nauczyciela. Praca z dzieckiem – jako forma specyficznej aktywności – jest czynnikiem kształtującym zarówno ucznia, jak i jego samego. Jej istotą stają się współcześnie „nowe kompetencje” i „nowy profesjonalizm”, wyrażające się w refleksyjnym podejściu i badaniu przez nauczycieli własnej praktyki. Autorzy poszczególnych tekstów zwracają również uwagę na brak nowatorskich rozwiązań i twórczej inicjatywy nauczycieli oraz umiejętności rzetelnego diagnozowania uczniów. Dostrzeżone zaniedbania i negatywne doświadczenia wyznaczają tym samym ważne oczekiwania i zadania w pracy nauczyciela.